- Published on
Nguyên nhân gây bệnh chàm - Tại sao bạn mắc bệnh này?
Tổng quan về nguyên nhân bệnh chàm
Bệnh chàm không có một nguyên nhân duy nhất mà là kết quả của nhiều yếu tố phối hợp. Hiểu rõ các nguyên nhân này giúp bạn có chiến lược điều trị và phòng ngừa hiệu quả hơn.
1. Yếu tố di truyền
Gen và bệnh chàm
- Filaggrin gene: Gen quan trọng nhất, mã hóa protein giúp duy trì hàng rào da
- Khoảng 30% người châu Á mang đột biến gen filaggrin
- Nếu cả cha và mẹ đều mắc bệnh chàm: con có 70% nguy cơ mắc bệnh
- Nếu một bên cha hoặc mẹ mắc bệnh: con có 25-35% nguy cơ mắc bệnh
2. Yếu tố môi trường
Khí hậu và thời tiết
- Khí hậu khô hanh: Làm mất độ ẩm da
- Nhiệt độ thay đổi đột ngột: Kích thích da nhạy cảm
- Độ ẩm thấp (dưới 40%): Làm da khô, dễ nứt nẻ
- Ô nhiễm không khí: Bụi mịn, khói xe gây viêm da
Chất kích thích trong môi trường
- Hóa chất trong nhà: Chất tẩy rửa, nước giặt, xà phòng
- Vật liệu tiếp xúc: Len, nylon, vải thô
- Kim loại: Nickel (trong trang sức), cobalt
- Mỹ phẩm: Nước hoa, kem dưỡng có cồn
3. Yếu tố dị ứng
Dị ứng thực phẩm
- Ở trẻ em: Sữa bò (85%), trứng (70%), đậu phộng (60%)
- Ở người lớn: Hải sản, các loại hạt, trái cây họ citrus
- Phản ứng chéo: Dị ứng phấn hoa → dị ứng trái cây
Dị ứng hô hấp
- Bụi nhà (95% ca bệnh chàm có phản ứng với bụi nhà)
- Lông thú cưng: Chó, mèo, hamster
- Nấm mốc: Trong nhà ẩm ướt
- Phấn hoa: Theo mùa, thường mùa xuân
4. Yếu tố stress và tâm lý
Stress cấp tính
- Cortisol tăng cao: Làm suy giảm miễn dịch da
- Ngứa tăng: Stress → ngứa → gãi → viêm → stress (vòng luẩn quẩn)
- Mất ngủ: Do ngứa → stress → bệnh nặng hơn
Stress mãn tính
- Công việc áp lực: Deadline, xung đột
- Vấn đề gia đình: Tài chính, mâu thuẫn
- Thay đổi môi trường: Chuyển nhà, đổi việc
5. Yếu tố lối sống
Chế độ ăn uống
- Thực phẩm pro-inflammatory: Đường tinh chế, thực phẩm chế biến
- Thiếu Omega-3: Không đủ cá, hạt chia, quả óc chó
- Quá nhiều Omega-6: Dầu thực vật, thức ăn nhanh
- Thiếu vitamin D: Ít phơi nắng
Thói quen sinh hoạt
- Tắm quá nhiều: >1 lần/ngày với nước nóng
- Sử dụng xà phòng mạnh: pH cao, có sulfate
- Không dưỡng ẩm: Để da khô sau khi tắm
- Mặc quần áo chật: Cọ xát da liên tục
6. Yếu tố nội tiết
Thay đổi hormone
- Kinh nguyệt: Bệnh nặng lên trước/trong chu kỳ
- Mang thai: 20% phụ nữ bị bệnh chàm lần đầu khi mang thai
- Mãn kinh: Estrogen giảm → da khô → bệnh tái phát
Rối loạn nội tiết
- Hypothyroidism: Giảm chức năng tuyến giáp
- Diabetes: Đường huyết cao ảnh hưởng da
- PCOS: Rối loạn hormone ở phụ nữ
7. Nhiễm trùng và vi sinh vật
Dysbiosis (mất cân bằng vi sinh)
- Giảm Lactobacillus: Vi khuẩn có lợi cho da
- Tăng Staphylococcus aureus: Vi khuẩn gây viêm
- Candida overgrowth: Nấm Candida phát triển quá mức
Nhiễm trùng thứ phát
- Nhiễm khuẩn: Do gãi tạo vết thương
- Nhiễm virus: Herpes simplex, molluscum contagiosum
- Nhiễm nấm: Malassezia, dermatophytes
8. Yếu tố tuổi tác
Ở trẻ em (0-2 tuổi)
- Hệ miễn dịch chưa trưởng thành
- Hàng rào da yếu
- Dị ứng thực phẩm cao
Ở người lớn (30+ tuổi)
- Da lão hóa: Giảm collagen, ceramide
- Stress công việc cao
- Hormone thay đổi
9. Thuốc và điều trị y tế
Thuốc có thể gây bệnh chàm
- Kháng sinh: Penicillin, sulfonamide
- Thuốc chống viêm: Aspirin, ibuprofen
- Thuốc huyết áp: ACE inhibitors
- Vaccine: Phản ứng dị ứng hiếm gặp
Điều trị y tế
- Xạ trị: Làm khô da
- Hóa trị: Suy giảm miễn dịch
- Phẫu thuật: Stress cơ thể
Cách xác định nguyên nhân cá nhân
Nhật ký theo dõi
- Ghi chép triệu chứng hàng ngày
- Theo dõi thực phẩm ăn trong ngày
- Ghi chú môi trường: thời tiết, stress, hoạt động
- Đánh giá mức độ ngứa (1-10)
Kết luận
Bệnh chàm là kết quả của nhiều yếu tố phối hợp. Việc xác định đúng nguyên nhân cá nhân là chìa khóa để có phương pháp điều trị hiệu quả. Không có một nguyên nhân nào áp dụng cho tất cả mọi người.
Đối với bản thân mình, bệnh chàm do tổng hợp của các nguyên nhân như chế độ ăn uống chưa đúng, táo bón, sử dụng quá nhiều corticoid gây teo da, làm suy yếu hàng rào bảo vệ da. Đến đây bạn hẳn sẽ có một thắc mắc là nếu không dùng corticoid thì làm sao mà khỏi được. Đừng nóng vội, trong các phần sau mình sẽ lý giải rõ tại sao corticoid không phải giải pháp triệt để để giúp chúng ta chữa bệnh này.
💡 Lưu ý: Mỗi người có bộ yếu tố nguy cơ khác nhau.
Bài viết tiếp theo: Phác đồ điều trị y khoa hiện nay